واژه‌نامه
۳۷ اصطلاح دیزاین‌سیستم، تم، دسترس‌پذیری و کار با ایجنت، به فارسی و با معادل انگلیسی. هر اصطلاح به جایی از دیگ پیوند دارد که همان مفهوم را عملاً نشان می‌دهد.
دیزاین‌سیستم
- دیزاین‌سیستمDesign system
- مجموعهٔ قاعده، توکن، کامپوننت و الگو که همهٔ صفحه‌های یک محصول را یکدست می‌سازد؛ هم برای طراح، هم برای توسعه‌دهنده و حالا برای ایجنت. معرفی دیگ
- کامپوننتComponent
- یک قطعهٔ رابط با رفتار و ظاهر مشخص، مثل دکمه یا فیلد متنی، که در همه‌جا یکسان استفاده می‌شود. کامپوننت‌ها
- واریانتVariant
- شکلِ دیگری از همان کامپوننت برای کاربرد دیگر، مثل دکمهٔ اصلی و دکمهٔ حاشیه‌دار. واریانت‌های دکمه
- پراپProp
- تنظیمی که به کامپوننت داده می‌شود تا رفتار یا ظاهرش را عوض کند؛ در دیگ فقط مقدارهای مجاز در api هر کامپوننت پذیرفته است. get_component_api در MCP
- بلاکBlock
- یک صفحهٔ کامل و آماده (ورود، پرداخت، داشبورد) که فقط از کامپوننت‌های دیگ ساخته شده و نقطهٔ شروع ساختن صفحه است. بلاک‌ها
- الگوی صفحهPage pattern
- قاعدهٔ چیدمان و رفتاری که برای یک نوع صفحه درست است، مثل یک اقدام اصلی در هر نما یا هم‌اندازه بودن کنترل‌ها. راهنمای ساخت با دیگ
- اندازهٔ کنترلControl size
- ارتفاع مشترک دکمه‌ها و فیلدهای یک صفحه؛ در دیگ با ControlSizeProvider یک بار تعیین می‌شود. Control Size
رنگ و تم
- توکن طراحیDesign token
- یک مقدار نام‌دار طراحی (رنگ، فاصله، گردی، سایه) که به‌جای عدد خام در کد می‌نشیند تا تغییرش همه‌جا اعمال شود. تم و توکن‌ها
- توکن معناییSemantic token
- توکنی که کاربرد را می‌گوید نه رنگ را، مثل primary یا destructive؛ با عوض شدن برند، معنایش ثابت می‌ماند. رنگ‌ها
- پالتPalette
- مجموعهٔ رنگ‌های پایه، هرکدام با Shadeهای ۵۰ تا ۹۵۰، که توکن‌های معنایی از آن‌ها ساخته می‌شوند. پالت رنگ
- Shade
- یک پلهٔ روشنایی در پالت (۵۰ روشن‌ترین تا ۹۵۰ تیره‌ترین). دکمهٔ اصلی در تم روشن روی Shade ۶۰۰ و در تم تیره روی ۴۰۰ است. Shadeها
- رمپ برندBrand ramp
- یازده Shadeی که دیگ از یک رنگ برند می‌سازد و کنتراست هر جفت متن و پس‌زمینه را در آن تضمین می‌کند. ساختن تم برند
- حالت تیرهBlue Dark / Gray Dark
- دو گونهٔ تم تیرهٔ دیگ: Blue Dark با ته‌رنگ آبی و Gray Dark خنثی، با روشنایی و کنتراست یکسان. تم تیره
- قالب DTCGDesign Tokens Format (DTCG)
- قالب استاندارد JSON برای توکن‌ها که فیگما، Tokens Studio و Style Dictionary می‌خوانند. خروجی توکن
دسترس‌پذیری و RTL
- کنتراستContrast ratio
- نسبت روشنایی متن به پس‌زمینه. حداقل ۴.۵ به ۱ برای متن معمولی و ۳ به ۱ برای متن درشت و اجزای رابط (استاندارد WCAG AA). check_contrast در MCP
- دسترس‌پذیریAccessibility (a11y)
- قابل استفاده بودن رابط برای همه، از جمله کاربر صفحه‌خوان، کیبورد و کم‌بینا؛ برای مشتری بانکی و دولتی الزام قراردادی است. قاعده‌های دسترس‌پذیری
- ARIA
- ویژگی‌هایی در HTML که نقش و وضعیت یک جزء را به صفحه‌خوان می‌گویند، مثل aria-label برای دکمهٔ فقط‌آیکون.
- حلقهٔ فوکوسFocus ring
- خطی که دور جزء فعال با کیبورد دیده می‌شود؛ نباید حذف شود و کنتراستش دست‌کم ۳ به ۱ است.
- ناحیهٔ لمسTouch target
- اندازهٔ قابل لمس یک دکمه در موبایل؛ دست‌کم ۴۴ در ۴۴ پیکسل، حتی وقتی آیکون کوچک‌تر است.
- راست‌به‌چپRTL (right-to-left)
- جهت نوشتن فارسی. در RTL واقعی چیدمان، آیکون‌های جهت‌دار و ناوبری قبلی/بعدی هم برمی‌گردند، نه فقط متن. ابزارهای فارسی
- ویژگی‌های منطقیLogical properties
- start و end به‌جای left و right (مثل ms- و pe-) تا چیدمان در هر دو جهت درست بماند.
ایجنت و هوش مصنوعی
- ایجنتAgent
- مدل هوش مصنوعی‌ای که خودش ابزار صدا می‌زند و کار چندمرحله‌ای انجام می‌دهد، مثل Claude Code یا Codex که کد می‌نویسند. راه‌اندازی ایجنت
- MCPModel Context Protocol
- پروتکل استانداردی که ایجنت با آن به ابزارها و داده‌های بیرونی وصل می‌شود؛ سرور MCP دیگ کامپوننت، بلاک، توکن و بازبینی کد می‌دهد. MCP دیگ
- فایل قواعد ایجنتAGENTS.md / CLAUDE.md
- فایلی در ریشهٔ پروژه که ایجنت پیش از هر کاری می‌خواند؛ تصمیم‌های پروژه مثل فونت و رنگ برند در آن ثبت می‌شود. ساختن این فایل
- DESIGN.md
- فایل قالب‌دار توکن‌ها و قاعده‌های طراحی محصول برای هر ایجنتی، حتی بدون MCP. dig design-md
- SkillAgent skill
- بستهٔ دستورالعملی که ایجنت فقط هنگام نیاز بار می‌کند؛ Skill رسمی دیگ روال گام‌به‌گام ساختن صفحه است. dig skill
- پرامپتPrompt
- درخواستی که به مدل یا ایجنت داده می‌شود؛ پرامپت خوب کار را به ابزارهای درست ترجمه می‌کند. کتابخانهٔ پرامپت
- فراخوانی ابزارTool call
- وقتی ایجنت یک ابزار (جست‌وجو، خواندن فایل، API) را صدا می‌زند؛ در رابط باید با وضعیتش دیده شود. Tool Chips
- پاسخ تدریجیStreaming
- نمایش پاسخ همان‌طور که ساخته می‌شود، با امکان توقف، به‌جای انتظار برای کل پاسخ. Streaming Text
- پاسخ مبتنی بر منبعRAG (retrieval-augmented generation)
- پاسخی که از اسناد یا داده‌های بازیابی‌شده ساخته می‌شود؛ منبع‌ها باید کنار پاسخ نشان داده شوند. Context Cards
- تأیید انسانیHuman in the loop
- گرفتن تأیید کاربر پیش از کار پرهزینه یا برگشت‌ناپذیر ایجنت، مثل پرداخت یا حذف. طراحی تجربهٔ AI
ابزار و نگهداری
- رجیستریRegistry
- فهرست قابل نصب کامپوننت‌های دیگ؛ CLI کد هر کامپوننت را از آن مستقیم وارد پروژه می‌کند. نصب
- CLICommand-line interface
- ابزار خط فرمان دیگ (dig) برای نصب، به‌روزرسانی، مهاجرت و راه‌اندازی پروژه. دستورهای CLI
- مهاجرتMigration
- تغییر کدی که با نسخهٔ تازهٔ یک کامپوننت لازم می‌شود؛ dig migrate آن را برنامه‌ریزی و اعمال می‌کند. dig migrate
- چرخهٔ حیاتLifecycle
- وضعیت هر کامپوننت: فعال، منسوخ (deprecated) یا حذف‌شده؛ تیم پیش از حذف خبردار می‌شود. dig status
- نرخ پذیرشAdoption
- اینکه چه بخشی از محصول واقعاً از کامپوننت‌های دیزاین‌سیستم استفاده می‌کند و چه بخشی دست‌ساز مانده. داشبورد هوشمند
- حاکمیت دیزاین‌سیستمGovernance
- قاعده‌ها و فرایندی که تعیین می‌کند چه چیزی وارد سیستم شود، چطور تغییر کند و چه کسی تصمیم بگیرد. dig governance